แมลงดำหนามมะพร้าว

 
กลุ่มงานชีววิธี ส่วนบริหารศัตรูพืช
สำนักพัฒนาคุณภาพสินค้าเกษตร
กรมส่งเสริมการเกษตร

แมลงดำหนามมะพร้าวเป็นแมลงศัตรูมะพร้าวที่สำคัญชนิดหนึ่ง แม้ว่าในประเทศไทยจะเคยพบมาก่อน แต่เป็นคนละชนิดกับที่กำลังระบาดอย่างรุนแรงในปัจจุบัน แมลงดำหนามที่เคยพบมาก่อน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Plesispa reichei Chapuis หรือ P. sispinae ซึ่งเข้าทำลายหรืออาศัยอยู่ในใบอ่อนของมะพร้าวอยู่เป็นประจำ แต่ไม่เคยมีการระบาดมาก่อน

ในขณะนี้มีแมลงดำหนามสายพันธุ์ใหม่ ที่เข้ามาระบาดและเข้าทำลายใบมะพร้าวให้ได้รับความเสียหายในหลายพื้นที่ทางภาคใต้ และอีกหลายจังหวัดในภาคกลาง ภาคตะวันตก และภาคตะวันออก รวมทั้งสิ้น 20 จังหวัด มีชื่อว่า “Coconut Hispine Beetle” ชื่อวิทยาศาสตร์ "Brontispa longissima Gestro" ซึ่งมี
ถิ่นกำเนิดในประเทศอินโดนีเซีย ปาปัวนิวกีนี และมาเลเซีย เป็นแมลงที่เคยระบาดรุนแรงมาแล้วในประเทศแถบมหาสมุทรแปซิฟิก เช่น ซามัว ตาฮิติ ไต้หวัน ฯลฯ และระบาดไปยังมัลส์ดีฟส์ สิงคโปร์ เวียตนาม สันนิษฐานว่าติดเข้ามาในประเทศไทยจากการนำเข้าพืชตระกูลปาล์ม เช่น มะพร้าว ปาล์มน้ำมัน หมากเขียว หมากเหลืองและหมากแดง เป็นต้น เริ่มระบาดเป็นครั้งแรกในประเทศไทยที่จังหวัดนราธิวาส ในปี พ.ศ. 2543 และพบว่ามีการระบาดในหลายจังหวัด ที่ระบาดมากคือ จังหวัดสุราษฏร์ธานี และจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ปัจจุบันพบการระบาดรุนแรง ที่อำเภอเกาะสมุย พะงัน ทับสะแก บางสะพานน้อย ฯลฯ

แมลงดำหนามมะพร้าวเป็นแมลงศัตรูสำคัญของพืชตระกูลปาล์ม พบระบาดรุนแรงในมะพร้าว ทำให้ผลผลิตมะพร้าวไม่มีคุณภาพและมีปริมาณลดลง นอกจากนี้ยังให้ทัศนียภาพที่งดงามของแหล่งท่องเที่ยว ขาดความสวยงามเนื่องจากมะพร้าวเป็นโรคหัวหงอก

ชีวประวัติ

ตัวเต็มวัย เป็นด้วงปีกแข็ง ลำตัวค่อนข้างแบน ขนาดยาวประมาณ 1 เซนติเมตร กว้าง 2-2.5 มิลลิเมตร ส่วนหัวและท้องมีสีน้ำตาล อกมีสีเหลืองปนส้ม ปีกมีสีดำ มักซ่อนตัวอยู่ตามใบอ่อนหรือใบที่ยังไม่คลี่ ระยะตัวเต็มวัยมีอายุขัย 3-6 เดือน
 
ไข่ ตัวเมียวางไข่เป็นฟองเดี่ยวหรือเป็นแถว 2-4 ฟอง ใต้ใบที่ยังไม่คลี่ ไข่มีลักษณะยาว ค่อนข้างแบน รูปร่างคล้ายแคปซูล มีขนสีน้ำตาลปกคลุม ระยะไข่ประมาณ 5 วัน จึงฟักเป็นตัวหนอน ตลอดอายุขัยตัวเมียสามารถวางไข่ได้ประมาณ 100 ฟอง

 

 

 
หนอน มีสีขาวบริเวณด้านข้างของลำตัวมีลักษณะคล้ายหนามยื่นออกมา ปลายสุดของส่วนท้องมีหนาม รูปร่างคล้ายคีมยื่นออกมา 1 คู่ หนอนมี 4 วัย ระยะหนอนประมาณ 30-40 วัน
   
ดักแด้ มีสีน้ำตาลเข้ม มีปีก 2 คู่ ยาว 1 ใน 2 ของลำตัว หนอนที่เจริญเติบโตเต็มที่จะหยุดกินอาหารและเข้าดักแด้ในกาบใบมะพร้าว ระยะดักแด้ประมาณ 4-7 วัน

 

วงจรชีวิต

 

ลักษณะการทำลาย
ตัวหนอนและตัวเต็มวัยจะกัดกินยอดอ่อนที่สุดของมะพร้าวที่ยังไม่คลี่ โดยซ่อนตัวในใบอ่อนที่พับอยู่ และจะย้ายไปกินอีกใบอ่อนอีกใบหลังจากที่ใบเดิมคลี่ออก ทำให้ยอดอ่อนของมะพร้าวชะงักการเจริญเติบโต เมื่อมีการทำลายรุนแรงหลายๆ ใบในแต่ละต้นจะมองเห็นเป็นสีขาวโพลนชัดเจน ซึ่งชาวสวนมะพร้าว เรียกว่า “โรคหัวหงอก” ระยะตัวหนอนสำคัญที่สุด เพราะทำลายได้รุนแรงกว่าตัวเต็มวัย โดยเฉพาะในพื้นที่มีมีอากาศแห้งแล้งและขาดน้ำ

ตัวหนอนและตัวเต็มวัยกัดกินยอดอ่อนที่สุดของมะพร้าวที่ยังไม่คลี่ ทำให้ใบเป็นสีน้ำตาล และยอดชะงักการเจริญเติบโต

 

 


เมื่อมีการทำลายรุนแรง ในแต่ละต้นจะมองเห็นเป็นสีขาวโพลน ที่ชาวบ้านเรียกว่า “โรคหัวหงอก”

แมลงดำหนามมะพร้าวระบาดทำลายยอดมะพร้าวทั้งต้นเล็กและต้นสูงที่ให้ผลผลิตแล้ว มักพบทั้งตัวหนอนและตัวเต็มวัยในยอดเดียวกันเป็นจำนวนมาก และในมะพร้าวที่ให้ผลแล้ว จะทำให้ผลผลิตลดลงมากนอกจากนี้ยังทำลายปาล์มน้ำมัน และปาล์มประดับประเภทหมากเขียว หมากเหลือง และหมากแดงอีกด้วย

พบระบาดในแหล่งปลูกมะพร้าวทั่วไปในภาคใต้ ได้แก่จังหวัดสุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ชุมพร ภูเก็ต กระบี่ ฯลฯ และได้แพร่ระบาดไปยังภาคกลางแลภาคตะวันออก

 

แนวทางการควบคุมแมลงดำหนามมะพร้าว


1.ใช้วิธีกล ในมะพร้าวต้นเตี้ย ตัดยอดที่ถูกแมลงกัดกินมาเก็บไข่ หนอนและตัวเต็มวัยไปทำลาย

 

2.ใช้ชีววิธี โดยใช้ตัวห้ำ ตัวเบียนและเชื้อจุลินทรีย์ เช่น แมลงหางหนีบ แตนเบียนแมลงดำหนามมะพร้าว และเชื้อเมตตาไรเซียม
2.1 แมลงหางหนีบ กินไข่ หนอนและดักแด้

แมลงหางหนีบกัดกินหนอนแมลงดำหนาม

2.2 แตนเบียนแมลงดำหนามมะพร้าว Asecodes hipinarum

ช่วยทำลายหนอนแมลงดำหนามมะพร้าว พฤติกรรมการเข้า
ทำลายของแตนเบียน เกิดจากเพศเมียที่ผสมพันธุ์แล้วจะใช้อวัยวะ
วางไข่แทงเข้าไปในลำตัวของหนอนแมลงดำหนามมะพร้าว
หนอนแตนเบียนที่เกิดขึ้นภายในตัวแมลงดำหนามฟักออกเป็นไข่
ดูดกินของเหลว แล้วเข้าทำลายตัวแมลงในที่สุด ระยะการเจริญ
หนอนแมลงดำหนามถูกแตนเบียนทำลาย เติบโตตั้งแต่ไข่จนถึงตัวเต็มวัยประมาณ 17-20 วัน

2.3 เชื้อราเขียวเมตตาไรเซียม (Metarhizium anisopliae)

อัตราการใช้ 1 กิโลกรัม/น้ำ 20 ลิตร (นำเชื้อราที่เจริญบน
เมล็ดธัญพืชมาขย้ำเพื่อแยกกากออกและเอาเฉพาะสปอร์
ที่อยู่ในของเหลว) ผสมสารจับใบ ฉีดพ่นบนยอดมมะพร้าว
กำจัดหนอน ดักแด้และตัวเต็มวัยของแมลงดำหนามมะพร้าว
หนอนแมลงดำหนามถูกทำลายโดยเชื้อเมตตาไรเซี่ยม

3. ใช้สารเคมี ใช้สารเคมีมีที่มีอันตรายน้อยและสลายตัวเร็ว เช่น คาร์บาริล (เซฟวิน 85% wp) อัตรา 30 กรัม/น้ำ 20 ลิตร ฉีดพ่นในแปลงเพาะกล้าพืชตระกูลปาล์ม ก่อนการเคลื่อนย้ายจากแหล่งที่มีการระบาดทุกครั้ง

4. การกักกันการเคลื่อนย้ายต้นกล้าและพืชอาศัยตระกูลปาล์มจากพื้นที่ที่มีการระบาด เพื่อป้องกันการแพร่ระบาดของแมลงดำหนามมะพร้าว

ติดต่อขอข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
1. กลุ่มงานชีววิธี ส่วนบริหารศัตรูพืช สำนักพัฒนาคุณภาพสินค้าเกษตร กรมส่งเสริมการเกษตร กรุงเทพมหานคร โทร. 0-2579-0280
2. ศูนย์บริหารศัตรูพืชจังหวัดสุราษฎร์ธานี 2/10 ถ.เกษตรสุข อ.พุนพิน จ.สุราษฎร์ธานี โทร. 0-7731-1525
3. ศูนย์บริหารศัตรูพืชจังหวัดสุพรรณบุรี สาขาจังหวัดประจวบคีรีขันธ์
4. สำนักงานเกษตรจังหวัดสุราษฎร์ธานี โทร. 0-7728-3657
- สำนักงานเกษตรอำเภอเกาะสมุย โทร. 0-7742-1050
- สำนักงานเกษตรอำเภอเกาะพะงัน โทร. 0-7737-7248
5. สำนักงานเกษตรจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ โทร. 0-3255-0893
- สำนักงาเกษตรอำเภอทับสะแก โทร. 0-3267-1395
- สำนักงานเกษตรอำเภอบางสะพาน โทร. 0-3269-1271
- สำนักงานเกษตรอำเภอเมือง โทร. 0-3260-1541

เอกสารอ้างอิง
กฤษฎา นิคมรัตน์. 2548. เอกสารเผยแพร่ความรู้เรื่อง “แมลงดำหนามมะพร้าว”. ศูนย์บริหารศัตรูพืชจังหวัด
สุราษฎร์ธานี.
จรัสศรี วงศ์กำแหง. 2548. แมลงดำหนามมะพร้าว. ศูนย์วิจัยพืชไร่สงขลา.
http://members.thai.net/oard8/leafbeetle.html ณ วันที่ 21 ธันวาคม 2548.
จีร์ ศรชัย 2548. กำจัดแมลงดำหนามที่กำลังระบาดหนักด้วยแตนเบียน.
http://www.co-opthai.com/db/Articles/335.htm ณ วันที่ 21 ธันวาคม 2548.
เฉลิม สินธุเสก, รุจ มรกต, อัมพร วิโนทัย, ประภัสสร เชยคำแหง, วัชรี สมสุข, รจนา ไวยเจริญ,
ศุภชัย แก้วมีชัย. ม.ป.ป. การควบคุมแมลงดำหนามมะพร้าวในรอบ 1 ปี. สำนักพัฒนาการ
อารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร (อัดสำเนา)
พรชัย สมสุขสันต์. 2548. มะพร้าวหัวหงอก. http://www.co-opthai.com/db/Articles/304.htm
ณ วันที่ 21 ธันวาคม 2548.
ฌาน สมภักดี . 2548. แมลงดำหนาม…ตัวปัญหาของสวนมะพร้าว.
http://www.bangkokbiznews.com/2005/08/03/w006reg_25941.php?news_id=25941
ณ วันที่ 21 ธันวาคม 2548.
สงวัฒน์ ดิวเถาว์. 2548. การป้องกันและกำจัดแมลงดำหนามมะพร้าว
http://phuket.doae.go.th/data/34.htm. ณ วันที่ 21 ธันวาคม 2548.
http://www.osknetwork.com/modules.php?name=News&file=article&sid=520.
เรื่อง “แมลงดำหนาม..ทำลายมะพร้าวสมุย” ณ วันที่ 21 ธันวาคม 2548.
http://www.siam-handicrafts.com/Webboard/question.asp?QID=1479
เรื่อง“เจ้าวายร้าย..ดงมะพร้าว” . ณ วันที่ 21 ธันวาคม 2548.